Rối loạn tiền đình và chế độ ăn

Tiền đình là vùng nằm ở phía sau ốc tai, là một hệ thống có vai trò quan trọng trong duy trì thăng bằng, phối hợp cử động mắt, đầu và thân mình.

Khả năng giữ thăng bằng cơ thể tùy thuộc vào các cảm giác đến từ ba vùng chính là mắt, tai trong và các thớ thịt, khớp xương.Bộ phận mê đạo và tiền đình ở tai trong có trách nhiệm cung cấp cho não bộ các cảm giác về tư thế, vị trí và sự xoay của cơ thể cũng như sự hiện diện các vật chung quanh. Các chuyển động như quay mình, nghiêng qua phải qua trái, tới phía trước phía sau, lên trên hay xuống dưới đều được các bộ phận này ghi nhận.

Não bộ tiếp nhận, phân tích, phối hợp các tín hiệu này để giữ vững cơ thể. Khi não bộ không sử dụng được các tín hiệu này, hoặc các tín hiệu không rõ rệt, trái ngược nhau thì ta sẽ bị mất thăng bằng. Say sóng khi đi tàu biển, chóng mặt khi ngồi xe là do cùng nguyên tắc. Ngồi trong máy bay gặp gió bão, máy bay chòng chành, ta không nhìn thấy thay đổi bên ngoài nhưng tai tiếp thu sự giao động, ta thấy choáng váng, xây xẩm.

Biểu hiện của chứng rối loạn tiền đình

Các dấu hiệu mà người bệnh diễn tả bệnh của mình đều rất chung chung, mơ hồ về mức độ nặng nhẹ, lâu mau. Một số than phiền thường thấy là:

·         Có cảm giác là cơ thể hoặc sự vật chung quanh đang quay hoặc di động;

·         Mất thăng bằng, đi đứng không vững;

·         Phải vịn vào vật tựa nào đó  mới đứng lên và bước tới được;

·         Đầu nhẹ tâng tâng;

·         Muốn xỉu ngã;

·         Yếu, mệt;

·         Kém tập trung;

·         Mắt mờ khi quay cổ, cử động đầu;

·         Buồn nôn, ói mửa;

Các triệu chứng xuất hiện bất thường trong một thời gian ngắn hoặc kéo dài lâu hơn.

Chú ý: Rối loạn tiền đình chỉ là một trong những nguyên nhân của biểu hiện mất thăng bằng, xây xẩm, chóng mặt.

Nguyên nhân

Có rất nhiều nguyen nhân, một số chưa rõ, tuỳ theo triệu chứng. Một số nguyên nhân thường gặp như sau:

1/ Viêm thần kinh sọ nảo số 8, chi nhánh Tiền Đình (vestibular neuronnitis). Đây là 1 tình trạng lành tính (benign disorder), thường hay bị tái phát, thường do siêu vi trùng (virus), thường ở nguới trẻ tuổi hoặc trung niên. Lúc đầu có thể bị nôn, ói, chứng giật mắt (nystagmus) về phiá bên tai bị. Sau đó thì 1 ít bị nôn oí. Chứng nầy sẻ tự khỏỉ nhưng sẻ tái phát. Chứng nầy không bị ù tai, không bị giảm thính giác (hearing loss).

Thử nghiệm: Ngoài việc khám lâm sàng thần kinh kỷ lưởng , nên làm thêm : caloric testing : nhỏ nước lạ.nh, ấm vào tai để kích thích các phản ứng giật mắt (nystagmus) , electronystagmography, Chụp MRI tai và nảo để loại ra các bệnh nặng hơn như: bưóu, acoustic neuroma , thiếu máu (infarction của cuống não (brain stem), tiểu não (cerebellum)

Điều trị: vì thường là do virus nên không có trị liệu chuyên biệt ,Thuôc trị chóng mặt : Antivert ( meclizine ) ,các thuốc antihistamine khác…. Anticholinergic ( scopolamine…). Xin nhấn mạnh: những thuốc tôi nêu ra đây chỉ có tính cách thông tin, bạn phải hội ý với bác sỉ của bạn đang điều trị trước khi dùng bất cứ thuốc nào.

2/ Benign Paroxysmal Positional Vertigo (tạm dịch Chóng Mặt Lành Tính do tư thế)

Đây cũng là 1 tình trạng lành tính, bị chóng mặt do 1 tư thế nào đó, thí dụ nằm 1 bên, ngẩng đầu lên để nhìn 1 cái gì đó.

Nguyên nhân: thoái hoá 1 trong các cơ quan của hệ Tiền Đình, viêm tai giữa, chấn thương mê lộ , nghẻn tắc động mạch tiền đình.

Điều trị: Tránh nhửng tư thế gây ra chóng mặt. Nếu không khỏỉ co’ thể giải phẩu tàch rời nhánh cuả thần kinh số 8.

3/ Meniere’s disease

Triệu chứng: chóng mặt nhiều, nôn, oí, u` tai cảm giác tai bị đầy

Nguyên nhân: Không rõ

Điều trị: thuốc chống nôn ói, chóng mặt như trong phần 1.

Ai dễ bị chứng rối loạn tiền đình?

Rối loạn tiền đình dễ xảy ra ở những người làm việc văn phòng, ngồi nhiều trong phòng lạnh và tiếp xúc thường xuyên với máy tính. Vì ngồi nhiều trong phòng lạnh, vùng cột sống cổ dễ bị nhiễm lạnh, lâu ngày làm co thắt động mạch cột sống, dẫn đến rối loạn tiền đình ngoại biên. Đây cũng là nguyên nhân khiến bệnh dễ tái phát nếu không lưu ý kỹ.

Người mắc chứng rối loạn tiền đình cần lưu ý

–       Tập thể dục thường xuyên.

–       Ban đêm, để đèn ngủ sáng cho dễ nhìn sự vật chung quanh.

–       Không ngồi liên tục quá lâu, nhất là ngồi máy tính.

–       Hạn chế uống rượu, cà phê, thuốc lá.

–       Tránh tiếp xúc với các chất liệu hoặc thực phầm có mùi vị kích thích,

–       Tránh ngoảnh cổ quá nhanh hoặc đứng ngồi quá nhanh.

–       Tránh lái xe hoặc điều khiển máy móc có động cơ mạnh nếu thường hay bị choáng váng.

–       Giảm thiểu căng thẳng, lo âu, hoảng hốt.

–       Tránh leo trèo cao.

–       Tránh đọc sách báo khi ngồi trên xe hơi.

–       Ngồi hoặc nằm ngay khi cảm thấy chóng mặt.

–       Hợp tác chặt chẽ với thầy thuốc để chữa bệnh.

Bài tập cải thiện chứng rối loạn tiền đình (xem tại đây)

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Nấm mộc nhĩ trắng chữa rối loạn tiền đình

Nấm mộc nhĩ trắng chữa rối loạn tiền đình

Dù chóng mặt ít khi là dấu hiệu của căn bệnh trầm kha, nhưng nếu thấy một trong những triệu chứng như sau là ta phải đi bác sĩ để được khám nghiệm, tìm hiểu nguyên nhân:

–       Cơn nhức đầu bất thình lình;

–       Mờ mắt nhìn sự vật không rõ;

–       Giảm thính giác;

–       Mất định hướng với không gian và thời gian;

–       Nói khó khăn;

–       Tay chân run rẩy, yếu;

–       Bất tỉnh nhân sự;

–       Cảm thất lảo đảo muốn té ngã;.

–       Thấy tê dại các đầu ngón chân tay;

–       Đau ngực hoặc nhịp tim nhanh chậm bất thường.

Các dấu hiệu đó có thể báo hiệu bệnh nặng như tai biến động mạch não, u bướu não, bệnh Parkinson, bệnh tim mạch, bệnh đa xơ cứng..

Nguồn: Tổng hợp, trong đó có bài của BS Nguyễn Quyền Quới, Chương trình vấn đáp sức khoẻ – CRCTVN.org

Đông y trị rối loạn tiền đình

Chóng mặt, choáng váng như say sóng nếu có kèm theo buồn nôn, rối loạn thị giác, đi đứng chao đảo chính là các dấu hiệu điển hình của rối loạn tiền đình.

Chứng chóng mặt, choáng váng như say sóng được đông y gọi là huyễn vậng (huyễn nghĩa là hoa mắt, nhìn không rõ, tưởng thật mà không có thật, vậng nghĩa là đầu óc choáng váng như say, mắt tối sầm xây xẩm, ngã nhào) thường xảy ra khi chúng ta mắc một loại bệnh nào đó như cảm cúm, ngộ độc thức ăn, chấn thương đầu, mất nhiều máu, mất ngủ kéo dài…

Nhưng nếu huyễn vậng mà có kèm buồn nôn, rối loạn thị giác, đi đứng chao đảo thì chính là các dấu hiệu điển hình của căn bệnh mà y học gọi là rối loạn tiền đình (RLTĐ).

Thường phát trước tuổi 50

RLTĐ thường gặp ở người trung niên và cơn đầu tiên thường phát vào tuổi trước 50. Cơ quan tiền đình nằm trong xương thái dương, rất gần với ốc tai, có vai trò quan trọng trong việc duy trì tư thế và dáng bộ; trong phối hợp các cử động của mắt, đầu và thân mình; trong việc duy trì ánh mắt nhìn cố định vào một vật nào đó.

Các bậc danh y tiền bối của y học Đông phương cho rằng sở dĩ sinh ra RLTĐ là do xuất phát từ các nguyên nhân sau:

– Do khí hư hoặc huyết hư, hoặc cả khí huyết đều hư (suy nhược cơ thể). Sự suy yếu này có thể do 7 thứ tính chí, gồm: mừng, vui, lo nghĩ, sầu bi, giận, thương, sợ hãi đến mức bị kích động khác thường khiến tinh thần bị tổn hại.

– Do chữa nhầm thuốc; sinh hoạt tình dục quá độ; say rượu kéo dài làm tổn thương tinh huyết.

– Do bị ngoại cảm, cảm nhiễm tà khí (phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa).

– Do bị chấn thương, mất máu quá nhiều, chấn động não bộ.

Phòng ngừa bằng sinh hoạt hợp lý

Thầy thuốc sẽ căn cứ vào từng nguyên nhân gây bệnh để có phương pháp trị bệnh thích hợp. Nguyên tắc chữa bệnh sẽ phải tuân thủ khí hư thì phải bổ khí; huyết hư thì phải bổ huyết; khí huyết đều hư thì phải bổ cả khí lẫn huyết; do tính chí tổn thương thì người bệnh phải chú ý giữ tinh thần thanh thản, tránh quá buồn phiền, tức giận, lo nghĩ, sợ hãi…

Để phòng ngừa RLTĐ, chúng ta nên có chế độ sinh hoạt phù hợp với thể chất và điều kiện cuộc sống của mỗi người. Phải làm việc và nghỉ ngơi điều độ, không gắng quá sức hay quá căng thẳng vì công việc. Chế độ ăn uống nên nhiều rau quả, các loại đậu hạt, hạn chế tối đa các thức ăn cay nóng, chiên xào nhiều dầu mỡ khó tiêu, các thức uống có cồn, nếu nghiện thuốc thì phải bỏ hút.

Bất kỳ ai cũng có thể bị những cơn chóng mặt, xây xẩm nhưng nếu có thêm các triệu chứng của RLTĐ như đã nêu ở trên thì nên tích cực điều trị để phòng các hệ lụy khác có thể xảy ra.

Món ăn cần chọn

Theo kinh nghiệm điều trị của Đông y, các món ăn sau đây rất có tác dụng cho việc điều trị RLTĐ:

– Nấm mộc nhĩ trắng (15-20 g) nấu canh với thịt heo nạc (50 g) và 1 quả táo đỏ, ăn lúc đói.

– Trà xanh hoặc đen (5 g) nấu với vỏ quýt (10 g) cùng với 1/2 lít nước, đun sôi 5-10 phút. Dùng uống sau bữa ăn.

– Gừng khô nướng sơ (6-8 g), cam thảo tẩm mật nướng (4 g), sắc với 750 ml nước cho đến lúc còn 300 ml, chia 2 lần uống trước bữa ăn.

– Xác ve sầu (30 g) tán thành bột mịn. Ngày uống 2 lần sau khi ăn cơm, mỗi lần uống 2-3 g với nước pha ít rượu.

– Hoa cúc trắng (6-8 g) tán bột ngâm với nước sôi 5-10 phút, uống sau bữa ăn.

Theo Lương y Đinh Công Bảy

Lưu ý: Tùy cơ địa mỗi người mà hiệu quả điều trị của thuốc sẽ khác nhau.

Bệnh nhân có thể mua thuốc trực tiếp tại địa chỉ:

Cơ sở 1: Số 482 lô 22C, Lê Hồng Phong, Ngô Quyền, Hải Phòng

Cơ sở 2: Số 16, lô 1B, Trung Yên 11, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội

Hotline: 0225.7300111- 18006834

Bệnh nhân ở xa có thể đặt mua thuốc qua hotline, qua email: thaythuoccuaban01@gmail.com. Hoặc địa chỉ facebook: https://www.facebook.com/Phongkhamdongynguyenhuutoan.thaythuoccuaban/ Qua zalo: 0975537259

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích. Hãy chia sẻ để tạo phúc cho mình và giúp đỡ mọi người.

Share this post:

Recent Posts

Bạn hãy để lại số điện thoại trong nội dung hỏi đáp để chúng tôi có thể tư vấn trực tiếp cho bạn